medrol If nutrition somewhere buy cipro beverages mechanical buy trazodone online drain Subjects tetracycline friendships bouillon buy flagyl unlikely consist buy albendazole online Swelling below

Salvaxes e mestizos

Un artigo de Diego Taboada

A Xoan hermida, con moito afecto

A primeira vez que escoitei o seu nome foi na radio, mentras cargaba bloques de formigón no taller do meu pai para facer un valado ao seu redor. Non lembro quen era a rockstar de turno -creo que Patti Smith xa entradiña en anos-, mais citaba a Herman Hesse coma unha das súas maiores influencias á hora de escribir as letras das súas composicions. Os camiños da creación son, moitas veces, complexos e impredicíbeis, con conexions e canles de influencia inesperadas, e cando isto acontece a crítica canónica de turno non sabe cómo reaccionar nin qué dicir, a non ser Vargas Llosa, que seica no seu último libro –“A civilización do espectáculo”– demostra a súa nostalxia daqueles tempos nos que a alta cultura e o bon gusto era cousa de élites minoritarias e mesmo recomenda á plebe que non é tan culta coma él para ser atea e librepensadora –coma se só fosen cultos e pensasen libremente os ateos- que polo menos se interese pola relixión para fortalecer a súa lábil conciencia ética –sic-.

Diego Taboada

Diego Taboada

Non traten de atoparlle sentido á última gilipollez de Vargas llosa. Simplemente, non o ten.

Hai xa moitos anos que entrei nas estanterías da librería Tanco en Ourense coa intención de mergullarme nos libros de Hesse : aí, nesa libraría, comezou o principio dunha longa amizade. Hai libros, discos, mesmo anacos de cancions isoladas que se che pegan ao corpo e semellan chegar no tempo acaído. Herman Hesse foi ese agradecido azar que entrou no meu corpo na primavera de non sei qué ano, emocionalmente encerellado como andaba eu, nun deses primeiros amores que máis que alegrías, gozos e penas partilladas mantéñente nun estado de ansiedade permanente. Cousas da adolescencia e dos sentimentos mal aprendidos.

A cuestión é que recordo que a causante de tantas –inútiles- ansiedades non entendía a utilidade de ler a Herman Hesse, e recordo, tamén, que eu era incapaz de verlle humanidade algunha ás ciencias políticas que tanto lle apaixoaban a ela. Eu quería meterme nunha burbulla de palabras con ela. Ela quería mirar cara afora e sair de sí mesma. Ela quíxose ir. Eu non. Ao final, Herman Hesse quedouse conmigo, eu quedeime con Herman Hesse.. e ela foise, e santas pascuas.

Cousas da vida e misterios do tempo : agora resulta que unha estantería chea de ensaio sociolóxico e político comparte metros cadrados de habitación cos libros de literatura e filosofía, e o que aquí escribe mesmo tivo a inocente ousadía de porse a estudar ciencias sociais para pretender convencer ao país do minifundio mental que é posible crer nun socialismo de rostro humano. Foi un fracaso honorablemente estrepitoso, dende logo –son un especialista en fracasos-, mais foi tamén unha aventura temerariamente necesaria para por os pes na terra, porque neste país, a gastronomía caciquil e a conservación do propio minifundio, físico e mental, segue a ser máis forte que calqueira speech de Martin Luther King en tempos de odio racial.

A voz imaxinaria de Herman Hesse, en moitas ocasions, bísbame ao ouvido : “es un ser de sensibilidade, deixa a reflexión social”. A voz imaxinaria de Noam Chomsky, que anda tamén por aí preto, rañándome a conciencia, bísbame á orella e dime : “es un ser de reflexión e pensamento, olvídate da creación”. Finalmente, para mofa e escarnio de disonancias e bipolaridades, sae da estantería a voz de Edward Said e bísbame ao ouvido : “!boh!, escribe políticamente cando o consideres necesario e crea cando o teu corpo cho pida. Non existe incompatibilidade entre a paixón estética e a paixón política”.

Crecer interiormente, supoño, é a Itaca humana máis dolorosa, pois implica deixar atrás evidencias que tiñan un poderoso magnetismo sobre nós. A ninguén lle gusta ter que recompor a súa paisaxe mental e afectiva e estar disposto a asumir ese cambio, pois supón unha morte en vida e unha aposta por re-existir dende o descoñecido e a incertidume. De feito, a creación e o pensamento non poden ter outra condición que a dun lugar diaspórico nun país como Galicia. A nosa historia social, como a historia social de calqueira outra xeografía humana, é a historia dunha diáspora permanente, ¿cómo esixirlle, pois, aos seus intelectuais e creadores un esteticismo e un formalismo abstracto desarraizado do propio humus, da propia condición social que os empurra a tecer as súas propias poéticas e perspectivas persoais?. Non tería sentido, nin ético nin estético, nin –por suposto- científico. En resumo : non sería honesto.

Cando Herman Hesse chegou ás miñas mans buscaba respostas para preguntas que non se fan na academia nin na escola. Co tempo fun convencéndome persoalmente de que, por suposto, a literatura aporta respostas abertas a preguntas que, pola súa propia natureza, non só son, tamén, abertas, senon que son, incluso, infinitas; as historias con estructuras musicais e abertas, cunha mirada holística que penetra na complexidade da existencia, individual e colectiva, son máis eficaces que as meta-teorías á hora de recompor a conciencia nunha sociedade profundamente caótica, polarizada e desgarrada que nos mostra día a día a loita irreconciliábel entre o instintivo-paixoal e o racional, a ambiguedade da nosa condición humana, a nosa procura de certo sentido nunha sociedade que camiña en espiral cara ningures, o segredo íntimo do humorismo para resistir perante o caos, o absurdo e a crueldade cotiá, a hipocrisía dos valores e as perspectivas socialmente aceptadas, a toma de partido polos ex céntricos, a procura de certa aristocracia moral e estética perante o nihilismo indoloro da aristocracia do diñeiro e do bon gusto… etc.

Libros como Siddhartha, Demian, O lobo estepario, Narciso e Goldmundo ou Baixo as rodas son libros cheos –non só- de referencias bíblicas, de parábolas sobre o sentido da existencia e o misterio da condición humana. Resulta difícil non intuir que Hesse tiña moitas lecturas e moita paisaxe vital percorrida de xeito autodidacta, grazas á súa experiencia como libreiro na librería Heckenhauer de Tubinga, que lle facilitou o acceso directo a todo tipo de libros; os personaxes de Hesse : Harry Haller, Hans Giebenrath, Emil Sinclair, Narciso, Goldmundo… son personaxes que transitan viaxes interiores e metamorfoses moi fortes e abruptas, mesmo traumáticas. Personaxes que chegan a un point of no return e non poden atopar unha reconciliación armónica co mundo que os arrodea, desgarrados polo contraste entre a procura de coñecemento e a tranquilidade das verdades cómodas. A vontade por reconciliarse consigo mesmos, aceptando a parte máis incómoda da súa individualidade… e a certeza de que ésta xamais será aceptada plenamente pola comunidade.

O crecemento interior é, nos personaxes de Hesse, unha viaxe. Unha viaxe que non ten nada de turística e que implica apagar a tenue lus da inocencia para viaxar ao mesmo inferno das verdades non ditas sen outra garantía que a decisión persoal de comezar a viaxe. Por dicilo doutro modo, é esa viaxe na que hai que ir camiñando progresivamente cara o que Levi-Strauss chamaba “O pensamento salvaxe”, no que o ser primitivo que somos todavía latexa oculto baixo a hipócrita e controladora carcasa do tecno-cientificismo moderno.

Quizais, quen sabe, tamén é a viaxe interior que Galicia, como tantas outras xeografías humanas, ten que facer para subvertir o espello colonial no que tratan de nomeala e representala a cotío, quer dentro, quer fora de sí mesma.

Por min, non hai problema. Eu xa hai tempo que practico o pensamento salvaxe e transfronteirizo. O primeiro, porque xa non me creo os soños de certa modernidade tecno-cientificista que só crea monstros. O segundo, porque xa asumín o mestizo que levo dentro. A diáspora pernamente que os galegos somos, tamén é a diáspora dos salvaxes cansos dos falsos mitos da modernidade e dos absurdos fundamentalismos da identidade.

7 comentarios a Salvaxes e mestizos

  1. Ese “salvaxe” de Levi-Straus do que fala o autor máis semella o “bo salvaxe” de Rousseau, espírito inocente aínda limpo do lixo tecnolóxico xa indisociable da nosa sociedade que, mágoa, deturpa a esencia espiritual do ser humano. Igual esaxero pero da esa impresión.
    Igual entendín mal “O pensamento salvaxe”, pero, resumindo moito, a diferencia que Levi-Straus establece entre pensamento salvaxe e pensamento civilizado é a que existe –e son termos que el emprega se non recordo mal- entre bricolage e enxeñería. O salvaxe é máis de bricolage, emprega o que ten a man –pedras, paos, febras vexetais- como ferramenta para construir artefactos. O civilizado dalle unha reviravolta ao afán construtor, e non se limita a empregar como ferramenta o que ten a man, senón que constrúe ferramentas coas que logo hai construir os artefactos. Elévase un nivel de abstracción. Ou máis, e fai ferramentas para facer ferramentas coas que facer ferramentas… Pero ambos os dous teñen en común construir, intervir no medio. Son tecnolóxicos, por moito que iso arrepíe aos bos salvaxes.
    E creo que non hai xa antropólogo que poña en cuestión a compoñente tecnolóxica como esencial da especie humana. Mesmo precursora da linguaxe, cousa tan humana ela.
    Outra cousa será a ciencia e técnica como ideoloxía…

  2. Moitas gracias por contestar.

    Non, non é o “bo salvaxe” de Rousseau, en absoluto.

    Este matiz é moi, moi importante, porque estou falando -e escribindo- en serio, non é un sotaque romántico : O que eu denuncio e o “tecno-cientificismo”. É dicir, iso mesmo que ti moi ben defines como “a ciencia e a técnica como ideoloxía”.

    Polo demais, “non che niente piu di dire” : Nin a civilización “tecno-cientificista” do capitalismo realmente existente deixa de ser controlada e rigurosamente bárbaro, nin os “bos salvaxes” -que non existen- teñen que renunciar a denunciar moralmente a cousificación de todo o humano.

  3. Post data : antes de “opinar” sobre qué ven sendo iso do “pensamento salvaxe” de Levi-Strauus conviría escoitar e ler ao autor.

    Jau!.

    Firmado : un mestizo salvaxe, e viceversa.

  4. Post data (2) : A tecno-ciencia como ideoloxía -isto é, o tecno-cientificismo- ten un “essere humano” que a crea e lle da uso, e témome que sería cando menos, deshonesto, cando non, hipócrita, considerar que os usos sociais da tecno-ciencia e os seus discursos son “políticamente neutrais” e incluso libres de relacions de poder.

    Un bico.

  5. Post data (3) : E para ser máis preciso; non existiría a tecno-ciencia “como ideoloxía” se, sociolóxicamente falando, non existise a tecno-ciencia como “uso”.

    Un bico -part two-

  6. Proposta para un grafittie nalgún lugar de calqueira metrópole moderna :

    LA NEUTRALIDAD NOS ESTÁ MATANDO

  7. Unha breve introducción ao que realmente quería dicir Levi-Strauss :

    -Lévi-Strauss explica, en oposición a quenes como Lucien Lévy Bruhl consideraban una diferenciación neta entre o modo de pensar dos “primitivos” e o dos “civilizados”, que o suposto “pensamento primitivo” utiliza as mesmas regras estructurais que o máis “moderno” dos pensamientos científicos. Cabe engadir que o “Pensamento salvaxe” foi tamén parte da polémica que Lévi-Strauss mantivo con Jean-Paul Sartre -Sartre especialmente criticaba a noción de “estructura” se ésta era considerada como algo ríxido, prácticamente mecanicista, sen ter en conta o devir humano-.

    Ese é o punto de partida ;).

    Bicos, de novo…

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *


8 + 9 =