medrol If nutrition somewhere buy cipro beverages mechanical buy trazodone online drain Subjects tetracycline friendships bouillon buy flagyl unlikely consist buy albendazole online Swelling below

Mebrahtu Asmelash e a lingua do deserto

Un artigo de Samuel Solleiro

En tigrinia, lingua materna do escritor Mebrahtu Asmelash, non existe, por fortuna, a expresión galega “comerlle (a un) a lingua o gato” para increpar os nenos que non falan cando se espera que o fagan. E porén a Mebrahtu Asmelash comeulle a lingua o gato. Literalmente: era un bebé de poucos meses e un gato (un gato salvaxe, da especie chamada “gato do deserto”) meteulle a cabeza na boca mentres durmía e levoulle a lingua. Mebrahtu Asmelash foi sempre un escritor mudo. O que entre nós, que dispomos desa expresión, sería unha oportunidade para todo tipo de chanzas malia ao dramático do asunto, na pequena cidade de Dekemhare (Eritrea) onde creceu viviuse como unha traxedia banal.

Eritrea dispón dun campo literario tan pequeno que calquera pensaría que abonda un pouco de paciencia, uns meses talvez, para publicar case calquera cousa e pasar a ser o mellor escritor do país. Pero non; unha persoa con esa paciencia que tivese a sorte de atopar un editor en Eritrea (ou un editor estranxeiro disposto a arriscar con alguén dun lugar tan pouco á moda) sería, como moito, o segundo mellor escritor eritreense despois de Asmelash, porque este, aínda que xa non sexa un escritor popular, é, que se saiba, o único, non xa de Eritrea ou de África, senón do mundo, que preparou a súa obra pensando ao mesmo tempo en todas as linguas do mundo. A fazaña parece máis de Guinness dos records que de premio Nobel, certo, pero así e todo nada que se conciba en poucos meses, ou en poucos anos, debería poder facerlle sombra.

Samuel Solleiro

Mebrahtu Asmelash (nado en 1940, nos últimos tempos da ocupación italiana) é, dígase agora, autor dun só libro. Chamémoslle novela, pero a primeira edición ocupa apenas 36 páxinas. A novela chámase Obstinación e considérase a única do mundo que non contén ningún tópico literario e que non o contería mesmo no caso de ser traducida a outras linguas. O primeiro xa ten mérito; o segundo é inaudito. Con efecto, nada nesta novela pódese expresar mediante unha frase feita, unha construción preexistente de ningunha lingua coñecida. Imaxinemos que Obstinación falase sobre a infancia de Asmelash (que non o fai) e que estivese traducida ao galego (que non o está): se dixese “cando tiña tres meses comeume a lingua o gato”, a frase funcionaría perfectamente en tigrinia, pero chegaría ao galego convertida nun tópico. Ese proceso, que os mellores escritores controlan na súa propia lingua e como moito, algún caso haberá, nunha ou dúas linguas máis que coñecen ben, Asmelash supervisouno ao longo de anos e anos para todas as do mundo. Sabemos que un primeiro borrador de Insolencia estivo pronto en 1962 e porén a novela non foi publicada até 1995. Entre medias, trinta e tres anos de cartas e máis cartas enviadas desde Eritrea a todos os países do mundo.

 

Evidentemente, Asmelash non dominaba todas as linguas. Nin sequera dominaba moitas. Apenas o árabe e o inglés, que aprendeu con facilidade na infancia grazas a que, mudo como era, podía aforrar o tempo dedicado á expresión oral. Ao árabe e ao inglés traduciuse el mesmo. Unha vez traducido, detectou todos os tópicos literarios que aparecían en árabe e inglés, e modificou o texto orixinal en tigrinia até non haber tópicos en ningunha das tres linguas. Despois conseguiu, con axuda de amigos, detectar tamén os tópicos en italiano, francés, amhárico e hebreo. Para o resto das linguas dedicouse a enviar cartas a universidades de todo o planeta explicándolles a situación e pedíndolles, non unha tradución, senón apenas unha lectura (non do tigrinia que ninguén o sabe, senón do árabe ou do inglés) na que detectasen que expresións habería que traducir necesariamente ás súas linguas por unha frase feita, un traballo que calquera universitario podería facer cos ollos pechados.

Hoxe sábese que o coñecemento que tiña Mebrahtu Asmelash na altura sobre as linguas do mundo era moi reducido. É dicir, contaba coas máis coñecidas e calculaba un traballo duns catro ou cinco anos, dependendo un pouco tamén da velocidade do correo e da boa disposición dos departamentos universitarios, que non sempre entendían moi ben o asunto. No seu primeiro plano aparecían as linguas europeas con estado (e nin todas: non estaba nin o islandés nin o búlgaro), o chinés, o xaponés, o hindi, o persa e o swahili. Algunhas respostas das universidades consultadas fixéronlle saber da existencia doutras moitas linguas, algunhas mesmo moi importantes que el nin sequera tivera en conta. Nunha segunda tanda de peticións incluíu moitas linguas asiáticas e africanas que directamente ignorara da primeira vez, e tamén linguas que dentro dun mesmo estado eran faladas por unha cantidade considerábel de persoas (o caso máis evidente era, en Europa, o da URSS, pero incluíu nesa segunda tanda, un pouco ao azar, o manx, o frisón, o ladino dolomita ou o corso; o galego aínda tardaría uns poucos anos en chegar, aínda que xa aparecía, curiosamente, o asturiano). Este proceso foise perfeccionando e multiplicando co paso dos anos.

En 1994, co país recén independizado, Mebrahtu Asmelash incorporou as correccións procedentes do dhivehi, do gagauzo e do créole dominiqués e deu por finalizada Obstinación. Apareceu ese mesmo ano nun programa da televisión estatal onde o entrevistaban (un intérprete lía as respostas que Asmelash lle pasaba por escrito): nesa entrevista manifestaba estar contento por rematar a novela pero triste porque neses trinta e tres anos pasara a idade para ser un escritor novel, mesmo se o era strictu sensu, e convertérase (e a súa presenza no programa de televisión en cuestión confirmábao) nunha especie de freak, nun tipo célebre pola magnitude ou a estrañeza do seu proxecto e non polo proxecto en si. Un exemplo: mentres o entrevistan, o escritor trata por todos os medios de explicar como a xénese do seu proxecto é un horror radical polo tópico literario orixinado no día no que, de rapaz, tivo que escribir unha redacción sobre Eritrea e descubriu que todos os seus compañeiros de aula, todos sen excepción, empregaran sen se decatar polo menos unha frase dalgunha canción patriótica da época, e el, talvez debido a non ter cantado nunca canción ningunha por non ter lingua, escribira un texto no que comparaba Eritrea coa sesta dun galgo amarelo. E o presentador do programa non deixa de interrompelo con preguntas estúpidas: “E onde se fala o guyaratí?”, “e de verdade os esquimós teñen oitocentas palabras para a neve?”, “e é certo que o galego e o portugués son a mesma lingua?”. E despois aparecen unhas mama chicho e un ventrilocuo e unha presada de anuncios publicitarios e máis ou menos é todo.

Finalmente, Obstinación saíu publicada a comezos de 1995 e compraron o libro sobretodo “esas persoas que normalmente non compran libros e que cando compran algún non o len, se acaso as primeiras páxinas no retrete pero máis nada”, conta Asmelash, escandalizado, nunha entrevista de prensa, “e ler as primeiras páxinas dun libro de 36, xa me dirán”. A edición en inglés apareceu meses despois nunha editora diminuta de Nairobi e a edición en árabe publicouna por entregas o xornal exipcio Al-Ahram ao longo dese verán. Malia os esforzos, a novela non se traduciu a ningunha outra lingua do mundo.

O ano seguinte comezou a falarse bastante de algo chamado internet que aceleraba considerabelmente a correspondencia e quitaba mérito a traballos titánicos como o de Asmelash. Un universitario exipcio publicou un traballo sobre a novela no que botaba en cara ao autor que non tivese en conta todas as variedades diatópicas, diacrónicas, diafásicas e diastráticas das linguas e detectaba, mobilizando estas variedades, sesenta e un tópicos literarios só para a lingua árabe. Mebrahtu Asmelash, decepcionado, retirouse á veiga do río Mareb onde se dedica (aínda hoxe, que se saiba) á cría de ovellas. É xusto consideralo, así e todo, o mellor escritor eritreense mesmo se Obstinación non é, á súa vez, a mellor novela eritreense. Con efecto, as personaxes son planas, como se fosen voces no medio do deserto; o paso do tempo está torpemente narrado (como un deserto de tempo, se tal cousa se pode concibir) e o espazo, que pretende ser Nova Iorque, parece en todo momento nada menos que un deserto. Todo o máis, por veces hai algunhas descricións moi enxeñosas e frescas, case sempre de utensilios domésticos: unha cafeteira; un bombín de bicicleta.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *


7 + = 10